cupido-oudemeester

Waarheid en werkelijkheid, hoe om te gaan met nepnieuws: zoek de zwarte zwaan en koester hem als je hem vindt. Zijn waarheid en werkelijkheid synoniemen? Zo op het eerste gezicht lijkt dit het geval te zijn. Wat waar is, behoort tot de werkelijkheid, vice versa. Maar hoe kom ik er nu achter dat wat ik waar vind ook werkelijk waar is. Je voelt het al aankomen, hier zit een nest adders onder het gras. Niet de eersten de besten hebben zich over deze vraag gebogen. Hannah Arendt heeft een van haar laatste werken aan dit onderwerp gewijd onder de titel “Oordelen” in de betekenis van ‘onderscheiden van feit en mening’. En Karl Popper wijdde een serie essays aan het onderwerp ‘hoe komen wij aan nieuwe kennis?’ Zijn voornaamste punt was dat ware kennis falsificeerbaar moet zijn. Wie meent, zo stelt hij, dat een wetenschapper, nadat hij een hypothese heeft geformuleerd, op zoek moet gaan naar alles wat de hypothese ondersteunt, vergist zich schromelijk. Hij moet juist op jacht naar dat wat de...

DE HERSENEN VAN VROUWEN  ‘ Bij alle vergelijkingen die hij van groepen maakte heeft Broca de meeste informatie verzameld over de hersenen van vrouwen, in ieder geval meer dan van mannen. Men neemt namelijk aan dat die gemakkelijker verkrijgbaar was. Broca had niets tegen vrouwen’. [Dit is een interessante opmerking; vaak komt achter de opmerking ik heb niets tegen: ‘ ..., maar …’ ] ’Minderwaardige’  groepen zijn in de algemene theorie van het biologisch determinisme onderling verwisselbaar. Ze worden voortdurend naast elkaar geplaatst en elke kan de plaats innemen van elk van de andere. Men gaat er immers in het algemeen vanuit dat de samenleving de natuur volgt en dat de sociale klassen een weerspiegeling zijn van aangeboren waarden. Zo schreef de Duitse antropoloog E. Huschke in 1854: ’Negerhersenen hebben een soort ruggenmerg dat bij kinderen en vrouwen wordt aangetroffen en lijken bovendien op het type hersenen dat bij de hoger ontwikkelde apen wordt aangetroffen’ (in Mall...

Michel Foucault (1926-1984) staat bekend als de filosoof die niet zozeer verschijnselen onderzocht, maar meer de context waarin ze zich voordoen. Hij vergeleek zijn werkwijze zelf met die van een archeoloog die een voorwerp opgraaft. Hoewel het voorwerp op zich best interessant is, vond Foucault, als we de vergelijking met de archeoloog even vasthouden, de vragen: wie gebruikten het voorwerp, hoe leefden zij, wat hielden zij voor belangrijk en hoe richtten zij hun samenleving in eigenlijk belangrijker. Heel die achtergrond noemde hij het ‘discours’, vergelijkbaar met het decor van een toneelstuk. De huidige coronacrisis, zo zou je kunnen zeggen, is bezig ons discours te veranderen. Onze bewindslieden benoemen dat als ‘De Nieuwe Werkelijkheid’. Wat vóór de crisis vanzelfsprekend was is dat niet meer, viceversa. ‘Geef die meneer eens een handje’, ‘Krijgt oma nog een kusje van je?’ In no-time waren we allemaal beanderhalvemeterd. Zijn hiervan in de historie   soortgelijke ontwikk...

Tom van der Molen, conservator van het Amsterdam Museum wil de term ‘Gouden Eeuw’ in de ban doen.  ‘Tom van der Molen, conservator en specialist zeventiende eeuw bij het Amsterdam Museum wist wel dat zijn besluit de tongen zou losmaken. “Discussie is heel goed, dat juich ik alleen maar toe.” Hij en zijn collega’s in het museum dachten lang na voordat ze de term Gouden Eeuw in de ban deden. “We vroegen ons steeds vaker af: waarom zit die ons nou in de weg?” Van der Molen vond een antwoord. De Gouden Eeuw is een soort jubelterm, concludeerde hij, die automatisch de schijnwerpers zet op begrippen als macht, rijkdom, grachten-panden, schilderkunst, zeehelden. “En niet op oorlog, slavernij armoede. Alsof dat destijds uitzonderingen waren. Dat is niet waar.” En dus maakte het museum donderdag (12 september 2019) bekend de term ‘Gouden Eeuw’ in de ban te doen, om de term te vervangen door het neutrale ‘zeventiende eeuw’.  ‘Gouden Eeuw’ is een metafoor voor een periode uit onze ge...

WOORD VOORAF In 2004 verscheen een opmerkelijk boek van de auteurs Jaap Peters en Judith Pauw, met als titel: ‘Intensieve Menshouderij’ (met als ondertitel: ‘Hoe kwaliteit oplost in rationaliteit ) Opmerkelijk, omdat het de staat van bestseller bereikte. Dat is op zich niet zo bijzonder, maar voor een nonfiction boek met als onderwerp ‘bedrijfsorganisatie’ niet alledaags en beslist niet zonder reden. Het heeft nogal wat stof doen opwaaien. In 2012 verscheen van de hand van Wouter Hart, in samenwerking met Marius Buiting, het boek: ‘ Verdraaide Organisaties ’ (met als ondertitel: ‘ Terug naar de bedoeling’ ). In het woord ‘verdraaide’ is de ‘d’ gespiegeld afgebeeld. Beiden boeken en recente geschiedenis vormen mijn uitgangspunt voor hetgeen volgt. INLEIDING Toen in 1979 Margaret Thatcher de verkeizingen in Engeland won en Labour het onderspit dolf, brak er in de UK een nieuwe tijd aan. Met grote voortvarendheid pakte haar regering de privatiser...

Een consument die een product aanschaft, dat niet blijkt te doen waartoe het is gemaakt, is met recht gefrustreerd. De auto die niet start, de computer die vastloopt, de stroom die uitvalt, het dak dat lekt, kortom, alles wat niet doet wat het zou moeten doen, is een bron van frustratie. Op macroniveau is iets dergelijks aan de hand als in een samenleving een wijdverbreid gevoel van onvrede heerst aangaande overheidsdiensten. Let wel, die diensten worden dan beschouwd als ‘producten’, tot stand gebracht door beheersbare processen. De gevoelde frustratie kan zo een hele beroepsgroep treffen.   In de Verenigde Staten heerste op overheidsniveau ontevredenheid over het onderwijs. Economisch zag men de voorsprong van landen als China, Brazilië en India groeien, voorafgegaan door Japan en Zuid-Korea. Dat kon maar één ding betekenen; het onderwijs in voornoemde landen moest wel veel beter zijn. Om economisch aan de top te blijven zag men als oplossing een rigoureuze onderwijsher...